Robert Rauschenberg / Robert Rauschenberg Travels
10.06.2016 – 11.09.2016
10th June, 2016 – 11th September, 2016

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player


Z nieukrywaną przyjemnością zapraszam na wystawę prac Roberta Rauschenberga – amerykańskiego artysty, który wywarł znaczący wpływ na sztukę amerykańską II połowy XX wieku. Wystawa prac Roberta Rauschenberga w Atlasie Sztuki przygotowana przez dr Alison Nordström – niezależną kuratorkę ponad 200 wystaw zrealizowanych na różnych kontynentach, a także autorkę wielu publikacji na temat fotografii przez lata związaną z George Eastman House w Rochester, najstarszym muzeum na świecie poświęconym fotografii oraz dyrektor artystyczną łódzkiego Fotofestiwalu w latach 2015-2016 – ma wiele wymiarów. Jak zauważa w swoim eseju towarzyszącym wystawie Alison Nordström wystawa w Atlasie Sztuki: "jest pierwszą prezentacją tak wielu prac Rauschenberga w polskiej instytucji, jak również pierwszą prezentacją obejmującą ten okres jego twórczości. Nieobecność Rauschenberga i innych gwiazd amerykańskiej sztuki drugiej połowy XX wieku na wystawach w Polsce jest porównywalna do amerykańskiej ignorancji co do polskiej sztuki tego samego okresu. Okoliczności tego stanu rzeczy po jednej i po drugiej stronie mogą być dziś rozpatrywane jako dodatkowa, obopólna szkoda wyrządzona przez zimną wojnę. To naprawdę istotne, aby praca stworzona w latach 80. jako akcja służąca międzynarodowemu porozumieniu mogła być teraz wystawiona w Polsce jako dowód, że takie porozumienie jest możliwe".

Jak wspomniałem, Robert Rauschenberg to także ważna postać światowej sceny artystycznej. Profesor Maria Poprzęcka w swoim eseju przybliża nam sylwetkę tego wybitnego, niestety, wciąż zbyt mało znanego w Polsce, artysty. Wspominając, że Rauschenberg jako pierwszy Amerykanin w historii otrzymał główną nagrodę za malarstwo na Biennale w Wenecji w 1964 roku, zwraca naszą uwagę na to, że: "Zwycięstwo Amerykanina w Wenecji zostało odebrane jako potwierdzenie prymatu sztuki amerykańskiej, choć w swym artystycznym kształcie i wymowie była ona już bardzo daleka od tryumfującego przed kilkunastoma laty action painting. Werdykt jury (którego polskim członkiem był dyrektor Instytutu Sztuki PAN, prof. Juliusz Starzyński) został przez część francuskiej krytyki odebrany jako zapowiedź zdominowania Europy przez amerykańskich artystów, galerzystów i krytyków. I przez amerykański kapitał. W dzisiejszym, zglobalizowanym świecie sztuki ten konflikt sprzed pół wieku może się wydawać przebrzmiały, niemniej przez długie lata miał napędzać wiele inicjatyw instytucjonalnych i artystycznych, mających bronić zagrożonej amerykanizacją europejskiej przewagi kulturalnej".

Na wystawie w Atlasie Sztuki pokażemy 37 fotografii z różnych miejsc na świecie. Alison Nordström wybrała przede wszystkim fotografie z lat osiemdziesiątych minionego stulecia zrealizowane przez Roberta Rauschenberga w Kanadzie, Maroku, Japonii, Tajlandii, Meksyku, na Kubie, w Sri Lance oraz oczywiście w Stanach Zjednoczonych. Jak pisze w swoim tekście do wystawy dr Adam Mazur: "Wystawa Roberta Rauschenberga pokazywana jest w Łodzi. Gdzieś między Moskwą i Nowym Jorkiem, między Wschodem i Zachodem. To zmienia postać rzeczy. Każe się zastanowić, czym są właściwie fotografie podróżnicze przywożone z wycieczek, używane i przetwarzane przez artystów i dokumentalistów, czym są podróżujące wystawy mistrzów zachodniej sztuki, festiwale fotografii organizowane przez zachodnich kuratorów. W Polsce, czyli nigdzie, jak powiedziałby Alfred Jarry. Idąc tropem łódzkiej wystawy Rauschenberga odkryć można cały świat zdjęć wymykających się uwadze badaczy skoncentrowanych zwykle na narracji bądź to uniwersalnej (czyt. podkreślającej okcydentalną hegemonię anglosasko-francusko-niemiecką) lub też lokalnej (czyt. prowincjonalnej-narodowej-nieprzetłumaczalnej). Skrajności przyciągają, ale może wreszcie przyszedł czas by spojrzeć na to, co pomiędzy? Spojrzeć na zdjęcia wykonane przez przyjezdnych nam, tubylcom, zamieszkałym na równinie − ale przecież nie pustyni − rozpościerającej się pomiędzy Wschodem i Zachodem. Kim właściwie są przyjezdni?".

W jednej z sal wystawienniczych Atlasa Sztuki pokażemy prace z cyklu Soviet/American Array przygotowane na wystawę Rauschenberga w Moskwie w 1989 roku. Wystawa ta była pierwszą wystawą amerykańskiego artysty w Związku Radzieckim od czasu zakończenia II wojny światowej. Mało tego, Rosjanie zaprosili rok później Roberta Rauschenberga, aby wystawił w radzieckim pawilonie na weneckim Biennale i tym samym Rauschenberg został pierwszym artystą reprezentującym na Biennale w Wenecji kraj inny niż ojczyzna.

Zachęcam do lektury esejów publikowanych w niniejszym katalogu wydanym specjalnie z okazji wystawy w Łodzi, mam nadzieję, że przybliżą polskim widzom Rauschenberga – ikonę amerykańskiej sztuki. Pragnę podziękować Fundacji Roberta Rauschenberga za konstruktywne podejście i bardzo dobrą współpracę w związku z przygotowywaną wystawą.

Wystawa Roberta Rauschenberga towarzyszy 15. już edycji łódzkiego Fotofestiwalu. Dla Atlasa Sztuki jest to jubileuszowe, piąte spotkanie z Fotofestiwalem.
Zapraszam serdecznie na spotkanie z twórczością Roberta Rauschenberga.

Jacek Michalak


It is with undisguised pleasure that I extend this invitation to an exhibition of works by Robert Rauschenberg, an American artist who exerted a significant influence on the art of his country in the second half of the twentieth century. The exhibition of his work at Atlas Sztuki was prepared by Alison Nordström, Ph.D., an independent curator with more than two hundred shows on various continents to her name and the author of numerous publications devoted to the topic of photography. She has a long-standing relationship with the world's oldest photography museum, the George Eastman, and is currently fulfilling the role of Artistic Director for the 2015 and 2016 editions of the Łódź Fotofestival. Dr Nordström is truly a multidimensional person. As she notes in her essay accompanying the Atlas Sztuki exhibition, it is: (...) the first showing of this many of Rauschenberg's works in a Polish institution and the first showing of work from this time period. Poland's overall lack of exposure to Rauschenberg and the other stars of American art in the second half of the 20th century is paralleled by American ignorance of Polish art of that same time. Both sets of circumstances can be seen today as collateral damage of the Cold War. It is fitting indeed that work made in the 1980's as an action for international understanding can be exhibited in Poland now as evidence that such understanding is possible.

As I mentioned at the start of this foreword, Robert Rauschenberg is also a significant figure on the world art scene. Art historian and critic Professor Maria Poprzęcka has contributed an essay which provides an insight into the figure of this outstanding artist who, sadly, is still too little known in Poland. When mentioning that, in 1964, he was the first American in history to receive the Grand Prix for painting at the Venice Biennale, Professor Poprzęcka draws our attention to the fact that: (…) an American emerged victorious from Venice was taken as confirmation of the primacy of American art, although his work was far removed, in both artistic form and eloquence, from the action painting which had held sway for more than a dozen years. The verdict of the jury, with the Polish member being Professor Juliusz Starzyński, the director of the Polish Academy of Sciences' Institute of Art, was interpreted by French critics as presaging the domination of Europe by American artists, gallery owners and critics. And by American capital. In today's globalised art world, this conflict of half a century ago might seem to be something long dead and gone. Nevertheless, for many years, it would drive a host of institutional and artistic initiatives intended to protect Europe's cultural ascendancy from the threat of Americanisation.

Thirty-seven photographs, taken in various parts of the world, are on show at exhibition at Atlas Sztuki. First and foremost, Alison Nordström chose shots taken by Robert Rauschenberg in the nineteen eighties in Canada, Morocco, Japan, Thailand and Mexico, on Cuba and Sri Lanka and, of course, in the United States. As critic, curator, art historian and specialist in American studies Adam Mazur, Ph.D., writes in his essay for the exhibition catalogue: "The Robert Rauschenberg exhibition is going on show in the Polish city of Łódź. Somewhere between Moscow and New York, between East and West. This changes the shape of things. It commands reflection; what, in point of fact, are photos brought back from trips, then used and processed by artists and documentarists and what, in point of fact, are travelling exhibitions of masters of Western art and photography festivals arranged by Western curators? In Poland, which is to say, nowhere, as Alfred Jarry would phrase it. In pursuing the trope of the Rauschenberg exhibition in Łódź, it is possible to discover a whole world of photographs which evade the attention of scholars who are usually focused on narrative, be it universal, for which, read emphasising an Occidental, Anglo-Saxon-French-German hegemony, or be it local, for which, read provincial-national-untranslatable. Extremes attract, but perhaps the time has finally come to look at what lies in between? To look at photographs taken by those passing strangers who have visited us, the indigenous inhabitants of the plain … but not, when all is said and done, desert … stretching between East and West. Who, in point of fact, are those visitors?"

On display in one of the Atlas Sztuki exhibition rooms are the works from the Soviet/American Array series, which was created for an exhibition of Rauschenberg's work in Moscow in 1989. It was the first show by an American artist to be seen in the Soviet Union since the end of World War II. Moreover, a year later, the Russians invited him to exhibit in the Russian pavilion at the Venice Biennale and, by the same token, he became the first artist to represent a country other than his homeland at that event.

I would like, if I may, to urge you to read the essays written especially for the exhibition in Łódź and published in this catalogue. I sincerely hope that they will serve to provide the Polish public with an insight into Rauschenberg, a true icon of American art.
Finally, I would like to express my heartfelt thanks to everyone at the Robert Rauschenberg Foundation for their constructive approach and their fine collaboration on preparing the exhibition.

The Robert Rauschenberg exhibition accompanies the city of Łódź's 15th Fotofestival. For Atlas Sztuki, it marks a jubilee; our fifth meeting with that event.
And with that, all that remains is for me to invite you most cordially to an encounter with the work of Robert Rauschenberg.

Jacek Michalak


katalog / catalogue
katalog
73,40 MB

 

Alison Nordström, Robert Rauschenberg w podróży: fotografie, ROCI oraz Soviet/American Array >
Adam Mazur, Przyjechali. Wstęp do historii fotografii liminalnej >
Maria Poprzęcka, W szczelinie między sztuką a życiem >

Alison Nordström, Robert Rauschenberg Travels:
photographs, ROCI and Soviet/American Array
>
Adam Mazur, They Came. An Introduction
to the History of Liminal Photography >
Maria Poprzęcka, In the Gap Between Art
and Life >

 

 

 

 

 

 

 

 

Wystawa towarzyszy 15. edycji:
An exhibition accompanying the 15th:


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Partner projektu / Project's partner